Ny bruk

Toalettløysing i forsvarsanlegg – Søndre brohus i Akershus festning

Toalettene i Søndre brohus ved Akershus Festning er eit godt eksempel på ny bruk av ein bygning i eit freda forsvarsanlegg. Dei nye toalettfasilitetane er utforma på ein måte som framhevar den opphavlege arkitekturen i bygninga, men samtidig har moderne utrykk. Utforminga av toalettbåsane med glas som følgjer hvelvinga i taket, er eit godt grep som isolerar inn mot båsane samt legg til rette for at ein kan oppleve bygningskonstruksjonen på ein god måte.

Publisert: 18. desember 2020

Søndre brohus, Akershus festning. Offentleg toalett, båsar som følgjer velvingane. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren
Søndre brohus, Akershus festning. Offentleg toalett. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Kulturmiljøet

Forsvarsanlegget Akershus Festning er eit av landet sine viktigaste kulturminne, med bygningar og anlegg frå mellomalderen og fram til vår tid. Festninga har ein særleg posisjon som nasjonalmonument på grunn av plasseringa i hovedstaden og rik historie knytta til konge- og statsmakt.

Søndre Brohus vart oppført i år 1867-69, og var opphaveleg verdipapirlager for Finans- og tolldepartement. Utført av ingeniør Otto Fougner, som også har bygd tvillingbygninga – Nordre brohus, på andre sida av festningsporten. Denne bygninga vart brukt som frimerkelager.

Sjå meir informasjon om tiltaket i biletehjulet under

Eksempelet Toaletta i Søndre brohus – Akershus festning

 

  • Toalettløysinga i Søndre brohus ved Akershus Festning er eit godt eksempel på korleis ein kan leggje til rette for ny bruk i eit freda forsvarsanlegg. Dette eksempelet viser gode tilpassingar gjennom førebiletleg oppføring av nye toalettfasilitetar som samsnakkar med bygningskonstruksjonen.
  • Søndre brohus vart vedtaksfeda i 2014.
  • Trenger du informasjon om tiltaket, ta kontakt med Forsvarsbygg ved Faggruppa for kulturminne.
Søndre brohus, Akershus festning. Offentleg toalett. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Den opphavlege bruken av Søndre Brohus

 

Bygninga vart reist i år 1867-69 som verdipapirlager for Finans- og tolldepartement. Utført av ingeniør Otto Fougner, som også har bygga tvillingbygninga – Nordre brohus, på andre sida av festningsporten. Den andre bygninga vart brukt som frimerkelager.

Bygninga er tidstypisk for 2.halvdel av 1800-talet: i teglstein med avtrappa gesims og fine hoggesteinsdetaljar. Innvendig er rommet delt i to, med to symmetriske krysshvelv i teglstein.

Søndre brohus, Akershus Festning. Offentleg toalett, skoddar i smijern. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Hovudutfordringa ved tilpassing til ny bruk

 

Det som var utfordringa ved å leggje til rette for ny bruk ved søndre brohus, var korleis utforme romma og interiøret  og samtidig få fram særeigenheita ved bygninga.

Bilete visar opphavlege støypejernssoddar og stålgitter som er restaurert og ivaretatt.

Søndre brohus, Akershus festning. Offentleg toalett, interiør. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Tilpasse og framheve arkitektonisk særpreg

 

I arbeidet med å tilpasse den nye funksjonen og medfølgande nytt interiør, har hvelvingane vore særleg styrande for utforming av dei nye toaletta. Forsvarsbygg valde å late dei nye skiljeveggane fylgje hvelva sine kryssliner, og gjorde hvelva godt synlege ved at øvre delar av veggane er utforma i glas.

Søndre brohus, Akershus festning. Offentleg toalett, båsar som følgjer velvingane. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Fire romslege toalett og eit flott midtrom

 

Etter at bygninga vart istandsett for ny bruk og fekk nytt interiør, resulterte dette i fire asymmetriske romslege toalett og eit flott midtrom. Forsvarsbygg markerte midtpunktet i dette sentrale rommet, og NFV valde arena-symbolet som detalj i midtre flis. I tillegg til toaletta har bygninga også teknisk rom og lager.

Fargane på overflatene ved dører, vindauge og golv er inspirert av bygningselementa: raud/oransje frå teglstein, grå frå granitt, svart frå støypejern.

Søndre brohus. Offentleg toalett på Akershus festning. Universelt utforma toalett. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Det universelt utforma toalettet er stort og romsleg og av høg standard for å vere eit offentleg toalett.

Søndre brohus. Akershus festning, offentleg toalett. Overgang mellom gamle og nye materiale og formspråk. Foto: Trond A. Isaksen, Riksantikvaren

Overgang mellom den eldre bygningskonstruksjonen og det nye interiøret.